Productief maken van spanning
Nu wordt het spannend!
Dat balans in de vier dimensies leidt tot een optimale ontwikkelruimte lijkt voor velen logisch, maar is nog niet gemakkelijk. Wat is dan in balans zijn? Hoe meet je dat? Eerste pogingen om dat inzichtelijk en meetbaar te maken met een spinnenweb en korte stellingenlijst brengen verschillende problemen met zich mee:
- mensen scoren heel verschillend. Sommigen scoren standaard hoog en anderen laag. In gesprek blijken ze veelal wel dezelfde voorbeelden te koppelen aan hun scores. Een cijfer geeft de indruk van een exact gegeven, terwijl het hier om heel subjectieve scores gaat.
- het scoren van de dimensies afzonderlijk komt niet overeen met het idee dat het in balans moet zijn. Scoor je bijvoorbeeld bij ‘dialoog’ het uitstellen van beslissingen heel hoog. Dan zegt dat nog niet veel, want soms is dat heel goed en soms is het heel goed om door te pakken en voor een resultaat te gaan. Dus de dimensies los van elkaar scoren staat haaks op de balansgedachte.
- individueel scoren en dan de scores met elkaar bespreken heeft sommige groepen zeker al verder geholpen. Het instrumentarium stimuleert groepen te reflecteren en in dialoog te gaan. Het gebruik van het instrumentarium richt zich dus op twee van de vier dimensies. Ook daarin zou eigenlijk de balans terug te vinden moeten zijn.
Dit maakt het noodzakelijk na te denken over ander instrumentarium. Misschien zijn groepen veel meer geholpen als ze inzicht krijgen in waar ze staan in de spanningen die de dimensies met zich meebrengen. Hoe lukt het een groep om én ruimte te geven aan de kritische geluiden in de groep én vaart te houden in hun werkproces? Hoe lukt het om je aan de planning te houden als je het vraagstuk nog vanuit meerdere perspectieven wilt bekijken? Dit zijn voorbeelden van spanningen waar groepen mee worden geconfronteerd in het creëren van hun ontwikkelruimte. Het gaat erom zowel het één als het ander te doen in plaats van of het één of het ander. Twee op het oog lijkende tegenstellingen met elkaar weten te verenigen. Ik heb het al eerder gezegd: het is een kunst. Instrumentarium ervoor ontwikkelen ook. Die uitdaging gaat nu beginnen.
